درسنامه آموزشی عربی (1) کلاس دهم انسانی
درس 1: ذاكَ هوَ اللّٰهُ
﴿الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرضَ وَ جَعَلَ الظُّلُمَاتِ وَ النُّورَ﴾ اَلْأَنعام، 1
ستایش از آنِ خدایی است که آسمانها و زمین را آفرید و تاریکیها و روشنایی را بنهاد.
ذاکَ هوَ اللهُ
آن همان خداوند است.
اُنْظُرْ لِتِلْکَ الشَّجَرَه
ذاتِ الْغُصونِ النَّضِرَه
به آن درختِ دارای شاخههای تر و تازه نگاه کن.
کَیفَ نَمَتْ مِنْ حَبَّةٍ
وَ کَیفَ صارَتْ شَجَرَه
چگونه از دانهای رشد کرد و چگونه درخت گردید
فَابْحَثْ وَ قُلْ مَنْ ذَا الَّذی
یُخْرِجُ مِنهَا الثَّمَرَه
پس جستو جو کن و بگو این کیست که میوه را از آن بیرون میآورد.
وَ انْظُرْ إِلَی الشَّمسِ الَّتی
جَذوَتُها مُسْتَعِرَه
و به خورشیدی که پارۀ آتش آن فروزان است، نگاه کن.
فیها ضیاءٌ وَ بِها
حَرارَةٌ مُنتَشِرَه
در آن روشنایی است و با آن حرارتی پراکنده است.
مَنْ ذَا الَّذی أَوْجَدَها
فی الْجَوِّ مِثلَ الشَّرَرَه
و این کیست که آن را در هوا مانند پاره آتش پدید آورد.
ذاکَ هوَ اللّٰهُ الَّذی
أَنعُمُهُ مُنهَمِرَه
آن همان خداوندی است که نعمتهایش ریزان است.
ذو حِکمَةٍ بالِغَةٍ
وَ قُدرَةٍ مُقتَدِرَه
دارای حکمتی کامل و قدرتی با اقتدار است.
اُنْظُرْ إِلَی اللَّیلِ فَمَنْ
أَوْجَدَ فیهِ قَمَرَه
به شب نگاه کن پس چه کسی ماه را در آن پدید آورد.
وَ زانَهُ بِأَنْجُمٍ
کَالدُّرَرِ الْمُنتَشِرَه
و آن را (شب) با ستارگانی مانند مرواریدهای پراکنده زینت داد.
وَ انْظُرْ إِلَی الْغَیمِ فَمَنْ
أَنزَلَ مِنْهُ مَطَرَه
به ابر نگاه کن پس چه کسی باران را از آن نازل کرد.
فَصَیَّرَ الْأَرضَ بِهِ
بَعْدَ اغْبِرارٍ خَضِرَه
پس زمین را با آن (باران) بعد از غبار آلودگی (تیره رنگی)، سبز گردانید.
وَ انْظُرْ إِلَی الْمَرْءِ وَ قُلْ
مَنْ شَقَّ فیهِ بَصَرَه
و به انسان نگاه کن و بگو چه کسی چشم را در او شکافت. (باز کرد)
مَنْ ذَا الَّذی جَهَّزَهُ
بِقُوَّةٍ مُفْتَکِرَه
و این کیست که او را نیرویی اندیشمند مجهز کرده است.
ذاکَ هوَ اللّٰهُ الَّذی
أَنعُمُهُ مُنهَمِرَه
آن همان خداوندی است که نعمتهایش ریزان است.
واژهنامه
آموختن معنای کلمات باید در خلال ترجمهٔ متون و عبارات محقّق شود.
|
اِغبِرار: تیره رنگی، غبار آلودگی |
ذا: این $\leftarrow $ هٰذا |
غَیم: ابر |
|
أَنجُم: ستارگان «مفرد: نَجم، نَجمَة» |
ذات: دارای |
قُلْ: بگو |
|
أَنزَلَ: نازل کرد |
ذاکَ: آن |
مُستَعِرَة: فروزان |
|
أَنعُم: نعمتها «مفرد: نِعمَة» |
ذو: دارای |
مُفتَکِرَة: اندیشمند |
|
أَوْجَدَ: پدید آورد |
زانَ: زینت داد |
مُنهَمِرَة: ریزان |
|
بالِغ: کامل |
شَرَرَة: اخگر (پارۀ آتش) |
نَضِرَة: تر و تازه |
|
جَذوَة: پارۀ آتش |
شَقَّ: شکافت |
نَمَتْ: رشد کرد «مؤنّثِ نَما» |
|
جَهَّزَ: مجهّز کرد |
صَیَّرَ: گردانید |
یُخْرِجُ: درمیآورَد |
|
خَضِرَة: سرسبز |
ضیاء: روشنایی |
|
|
دُرَر: مرواریدها (مفرد: دُرّ) |
غُصون: شاخهها (مفرد: غُصْن) |
حِوارٌ (اَلتَّعارُفُ)
در گروههای دو نفره شبیه گفتوگوی زیر را در کلاس اجرا کنید.
|
زائِرُ مَرقَدِ أمیرِالْمُؤمِنینَ عَلیّ (ع) |
أَحَدُ الْمُوَظَّفینَ فی قاعَةِ الْمَطارِ |
|
اَلسَّلامُ عَلَیکُم. |
وَ عَلَیکُمُ السَّلامُ وَ رَحمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَکاتُهُ. |
|
صَباحَ الْخَیرِ یا أَخی. |
صَباحَ النّورِ وَ السُّرورِ. |
|
کَیفَ حالُکَ؟ |
أَنَا بِخَیرٍ، وَ کَیفَ أَنتَ؟ |
|
بِخَیرٍ وَ الْحَمدُ لِلّٰهِ. |
عَفواً، مِنْ أَینَ أَنتَ؟ |
|
أَنا مِنَ الْجُمهوریَّةِ الْإسلامیَّةِ الْإیرانیَّةِ. |
مَا اسْمُکَ الْکَریمُ؟ |
|
اِسمی حُسَینٌ وَ مَا اسْمُکَ الْکَریمُ؟ |
اِسمی عَبدُ الرَّحمانِ. |
|
هَل سافَرْتَ إلَی إیرانَ حَتَّی الْآنَ؟ |
لا؛ مَعَ الْأَسَفِ. لٰکِنّی أُحِبُّ أَنْ أُسافِرَ. |
|
إنْ شاءَاللّٰهُ تُسافِرُ إلَی إیرانَ! |
إن شاءَاللّٰهُ؛ إلَی اللِّقاءِ؛ مَعَ السَّلامَةِ. |
|
فی أَمانِ اللّٰهِ. |
فی أَمانِ اللّٰهِ وَ حِفظِهِ، یا حَبیبی. |
التَّمارین
اَلتَّمْرینُ الْأوَّلُ (صفحهٔ 11 کتاب درسی)
کَمِّلْ تَرجَمَةَ الْآیاتِ وَ الْأَحادیثِ التّالیَةِ.
1- یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنوا لِمَ تَقولونَ ما لا تَفعَلونَ﴾ الصَّفّ: 2
ای کسانی که ایمان آوردهاید، چرا میگویید آن چه که انجام نمیدهید.
2- ﴿وَ اعْمَلوا صالِحاً إنّی بِما تَعمَلونَ عَلیمٌ﴾ اَلْمؤمنون: 51
و کارِ نیکو انجام دهید، به درستی که من به آن چه انجام میدهید آگاه هستم.
3- ﴿رَبَّنا لا تَجعَلْنا مَعَ الْقَومِ الظّالِمینَ﴾ اَلْأعراف: 47
پروردگارا، ما را با قوم ستمگران قرار نده.
4- «لا تَنظُروا إلَی کَثرَةِ صَلاتِهِم وَ صَومِهِم وَ کَثرَةِ الْحَجِّ... وَلٰکِنِ انْظُروا إلَی صِدقِ الْحَدیثِ وَ أَداءِ الْأَمانَةِ.» رَسولُ اللّٰهِ (ص)
به بسیاریِ روزهشان و روزهشان و بسیاریِ حج گزاردن ننگرید بلکه به درستی سخن و امانتداری آنها بنگرید.
5- «اِرحَمْ مَن فِی الْأَرضِ یَرحَمْکَ مَن فِی السَّماءِ.» رَسولُ اللّٰهِ (ص)
به کسی که در زمین است رحم کن تا کسی که در آسمان است به تو رحم کند.
6- اُطلُبوا الْعِلمَ وَلَو بِالصّینِ فَإنَّ طَلَبَ الْعِلمِ فَریضَةٌ. رَسولُ اللّٰهِ (ص)
دانش را طلب کنید گرچه در چین باشد، زیرا طلبِ دانش واجب است.
اَلتَّمْرینُ الثّانی (صفحهٔ 12 کتاب درسی)
اِقرَأ الَْأَحادیثَ التّالیَةَ، ثُمَّ عَیِّنْ تَرجَمَتَهَا الصَّحیحَةَ.
1- «اِعمَلْ لِدُنیاکَ کَأَنَّکَ تَعیشُ أَبَداً وَ اعْمَلْ لِآخِرَتِکَ کَأَنَّکَ تَموتُ غَداً.» رَسولُ اللّٰهِ (ص)
برای (دنیایت / دنیا) چنان کار کن گویی همیشه (زندگی میکنی / لذّت میبری) و برای آخرتت چنان کار کن گویی (فردا میمیری / نزدیک است بمیری).
2- «اُنظُرْ إلَی ما قالَ وَ لا تَنظُرْ إلَی مَن قالَ.» أمیرُ الْمؤمنین علیّ (ع)
به آنچه گفته است (بنگر / مینگرم) و به آن که گفته است (ننگر / نمینگرم).
3- «إذا مَلَکَ الْأَراذِلُ هَلَکَ الْأَفاضِلُ.» أمیرُ الْمؤمنین علیّ (ع)
هرگاه فرومایگان (به فرمانروایی برسند / گرامی شوند)؛ شایستگان هلاک میشوند.
4- «مَن زَرَعَ الْعُدوانَ حَصَدَ الْخُسرانَ.» أمیرُ الْمؤمنین علیّ (ع)
هرکس (دشمنی / دوستی) کاشت؛ (زیان / سود) درو کرد.
5- «الْکَلامُ کَالدَّواءِ؛ قَلیلُهُ یَنفَعُ وَ کَثیرُهُ قاتِلٌ.» أمیرُ الْمؤمنین علیّ (ع)
سخن مانند داروست. اندکش (سود میرساند / شِفا میدهد) و بسیارش کُشنده است.
6- إذا قَدَرْتَ عَلَی عَدوِّکَ؛ فَاجْعَلِ الْعَفوَ عَنهُ شُکراً لِلْقُدرَةِ عَلَیهِ. أمیرُ الْمؤمنین علیّ (ع)
هرگاه بر (دشمنت قادر شدی / دشمن را شکست دادی)، بخشیدنِ او را شکرانۀ قدرت یافتن بر او (قرار میدهی / قرار بده).
7- قَولُ «لا أَعْلَمُ» نِصفُ الْعِلْمِ. أمیرُ الْمؤمنین علیّ (ع)
گفتنِ (میدانم / نمیدانم)، نیمی از دانش است.
اَلتَّمرینُ الثّالِثُ (صفحهٔ 13 کتاب درسی)
ضَعْ فِی الدّائِرَةِ الْعَدَدَ الْمُناسِبَ. «کَلِمَةٌ واحِدَةٌ زائِدَةٌ.»
1- اَلشََّرَرَةُ: قِطعَةٌ مُنفَصِلَةٌ عَنِ النّارِ الْمُستَعِرَةِ.
زباله آتش: پارهای گسسته از آتش فروزان است.
2- اَلشَّمْسُ: جَذوَتُها مسُتَعِرَةٌ، فیها ضیاءٌ وَ بِها حَرارَةٌ مُنتَشِرةٌ.
خورشید: پاره آتش آن فروزان است. در آن نور است و با آن حرارتی پراکنده است.
3- اَلْقَمَرُ: کَوکَبٌ یدَورُ حَولَ الَْأَرضِ؛ ضیاؤُهُ مِنَ الشَّمسِ.
ماه: ستارهای است که دور زمین میچرخد؛ نورش از خورشید است.
4- اَلْغَیْمُ: بُخارٌ مُتَراکِمٌ فِی السَّماءِ یَنزِلُ مِنهُ الْمَطَرُ.
ابر: بخاری متراکم در آسمان است که باران از آن میبارد.
6- اَلْفُستانُ: مِن الْمَلابِسِ النِّسائیَّةِ ذاتِ الْأَلوانِ الْمُختَلِفَةِ.
لباسهای زنانه: از لباسهای زنانه با رنگهایی مختلف است.
7- اَلدُّرَرُ: مِنَ الْأَحجارِ الْجَمیلَةِ الْغالیَةِ ذاتِ اللَّونِ الْأَبیَضِ.
مرواریدها: از سنگهای زیبای گران قیمت با رنگ سفید هستند.
کلمه اضافی: 4- اَلْأَنعُمُ: (نعمتها)
اَلتَّمْرینُ الرّابِعُ (صفحهٔ 13 کتاب درسی)
ضَعْ هٰذِهِ الْجُمَلَ وَ التَّراکیبَ فی مَکانِهَا الْمُناسِبِ.
هٰؤلاءِ فائزِاتٌ / هٰذانِ الدَّلیلانِ / تلکَ بَطّاریَّةٌ / أوُلئٰکَِ الصّالحِونَ / هٰؤلاء الْأَعداءُ / هاتانِ الزُّجاجَتانِ
| مفرد مؤنّث | مثنّی مذکّر | مثنّی مؤنّث |
|---|---|---|
| تلکَ بَطّاریَّةٌ الْأَعَداءُ آن باتری دشمنان |
هٰذانِ الدَّلیلانِ این، دو راهنما |
هاتانِ الزُّجاجَتانِ این، دو شیشه |
| جمع مذکّر سالم | جمع مونّث سالم | جمع مکسّر |
| أوُلئٰکَِ الصّالحِونَ آن، صالحان |
هٰؤلاءِ فائزِاتٌ این، برندگان |
هٰؤلاءِ این |
اَلتَّمرینُ الْخامِسُ (صفحهٔ 14 کتاب درسی)
ضَعِ الْمُتَرادِفاتِ وَ الْمُتَضادّاتِ فی مَکانِهَا الْمُناسِبِ. = ≠
ضیاء/ نامَ / ناجِح / مَسرور / قَریب / جَمیل / نِهایَة / یَمین / غالیَة / شِراء / مَسموح / مُجِدّ
| رَخیصَة ≠ غالیَة | راسِب ≠ ناجِح | یَسار ≠ یَمین | حَزین ≠ مسَرور |
| بَیْع = شِراء | بِدایَة ≠ نِهایَة | بَعید ≠ قَریب | مُجتَهِد = مُجِدّ |
| رَقَدَ = نامَ | قَبیح ≠ جَمیل | نور = ضیاء | مَمنوع ≠ مَسموح |
اَلتَّمرینُ السّادِسُ (صفحهٔ 14 کتاب درسی)
اُرسُمْ عَقارِبَ السّاعاتِ.
|
اَلْخامِسَةُ وَ الرُّبعُ |
الثّامِنَةُ وَ النِّصفُ |
اَلسّادِسَةُ إلّا رُبعاً |







